Your browser version is outdated. We recommend that you update your browser to the latest version.

Η Ποίηση έγινε για να διορθώνει τα λάθη του Θεού· ή εάν όχι, τότε, για να δείχνει πόσο λανθασμένα εμείς συλλάβαμε την δωρεά του.

Οδυσσέας Ελύτης

 
Σκοπός της ζωής μας είναι η αγάπη, το πολύτιμο αυτό συναίσθημα που δίνει μεγαλύτερη αξία σε κάθε στιγμή, σε κάθε πράξη και σκέψη. Η αγάπη προς τους οικείους μας, η αφοσίωση στους ξεχωριστούς εκείνους ανθρώπους που η ύπαρξή τους πλουτίζει τη ζωή μας, μπορεί να μας προσφέρει όχι μόνο ισχυρότερη ευδαιμονία από κάθε υλικό απόκτημα, αλλά και μια βαθύτερη και ουσιαστικότερη θέαση της ίδιας της ζωής.
 
Ανδρέας Εμπειρίκος

Η γειτονιά της πόλης


 Οι εγκλίσεις των ρημάτων

Χρησιμοποιούμε την οριστική: Παραδείγματα
Όταν μιλάμε για ένα γεγονός που παρουσιάζουμε ως πραγματικό στο παρόν, στο παρελθόν και στο μέλλον. Η πρόταση μπορεί να είναι καταφατική ή αρνητική. Όταν η πρόταση είναι αρνητική, βάζουμε μπροστά από το ρήμα το μόριο δε(ν).

Η στάση του λεωφορείου είναι έξω από την πολυκατοικία μας.

— 0 Γιάννης δε φέρθηκε καλά.

Χρησιμοποιούμε την υποτακτική:

Παραδείγματα

Όταν μιλάμε για κάτι που θέλουμε ή περιμένουμε να γίνει. Συνοδεύεται συνήθως από λέξεις όπως ας, να, για να, όταν κτλ. Όταν η πρόταση είναι αρνητική και εκφράζει κάτι που δε θέλουμε, βάζουμε ακριβώς πριν από το ρήμα το μόριο μη(ν).
Όταν η πρόταση είναι αρνητική και εκφράζει κάτι που δεν περιμένουμε, βάζουμε ακριβώς πριν από το ρήμα το μόριο δε(ν).

Παιδιά, ας ζωγραφίσουμε.

Οι γονείς μου σκέφτηκαν να μην πάμε φέτος διακοπές στο χωριό.

Αν δεν έρθει, θα πάω μόνος μου σινεμά.

 


Χρησιμοποιούμε την προστακτική: Παραδείγματα
Όταν μιλάμε και θέλουμε να διατάξουμε κάποιον, να παρακαλέσουμε κάποιον, να ζητήσουμε την άδεια ή να εκφράσουμε μια ευχή. Όταν η πρόταση είναι αρνητική, χρησιμοποιούμε τους τύπους της υποτακτικής βάζοντας μπροστά το μη(ν) ή το να μη(ν).

Πρώτα χρωμάτισε την πέτρα και μετά ζωγράφισέ την.

— Μη θορυβείτε τις ώρες κοινής ησυχίας.

Να μην πιστεύεις ό,τι σου λένε.

Μην κάνεις ότι δεν καταλαβαίνεις.

 

Πώς θα ήθελα την πόλη μου

Ποια είναι η πόλη μου;

Από πότε κατοικώ σ΄αυτή και με ποιους;

Πώς είναι η πόλη μου; (περιγράφω την πόλη μου)

Πόσο μου αρέσει η πόλη μου;

Σκέψεις και συναισθήματα:

Τι θα ήθελα να είχε η πόλη μου; (Πώς ονειρεύομαι την πόλη μου; Πώς φαντάζομαι την πόλη μου;)

Μια ευχή ή μια επιθυμία για την πόλη μου ή μια άποψη για την πόλη μου.

Πόλη και πολιτισμός - Πόλη και διασκέδαση

Θυμάμαι: Πώς κλίνονται τα επίθετα σε -ής, -ής, -ες

 

Αρσενικό

Θηλυκό

Ουδέτερο

Ενικός αριθμός

Ονομαστική

Ο επιμελής μαθητής

Η επιμελής μαθήτρια

Το επιμελές παιδί

Γενική

Του επιμελούς μαθητή

Της επιμελούς μαθήτριας

Του επιμελούς παιδιού

Αιτιατική

Τον επιμελή μαθητή

Την επιμελή μαθήτρια

Το επιμελές παιδί

 

Πληθυντικός αριθμός

Ονομαστική

Οι επιμελείς μαθητές

Οι επιμελείς μαθήτριες

Τα επιμελή παιδιά

Γενική

Των επιμελών μαθητών

Των επιμελών μαθητριών

Των επιμελών παιδιών

Αιτιατική

Τους επιμελείς μαθητές

Τις επιμελείς μαθήτριες

Τα επιμελή παιδιά

Τι παρατηρώ:

Το αρσενικό με τη θηλυκό κλίνονται ακριβώς με τον ίδιο τρόπο.

Πώς γράφονται τα επίθετα αυτά στο ουδέτερο γένος:

Όσα από τα επίθετα αυτά είναι παροξύτονα (τονίζονται στην παραλήγουσα), στο ουδέτερο γένος ανεβάζουν τον τόνο στην προπαραλήγουσα- π.χ. ο/η συνήθης →  το σύνηθες. Εξαιρούνται τα επίθετα σε -ώδης (ο δασώδης, ο ελώδης, ο ευώδης κ.ά.), τα οποία στο ουδέτερο γένος διατηρούν τον τόνο στην παραλήγουσα και - π.χ. ο/η ελώδης, το ελώδες.

 Πώς γράφονται τα επίθετα αυτά στη γενική πληθυντικού:

Όσα επίθετα σε -ης, -ης, -ες είναι παροξύτονα, δηλαδή τονίζονται στην παραλήγουσα, στη γενική του πληθυντικού κατεβάζουν τον τόνο στη λήγουσα. 

Επίσης, τα επίθετα σε «-ώδης» στη γενική του πληθυντικού αριθμού κατεβάζουν τον τόνο στη λήγουσα· π.χ. ο/η ελώδης, το ελώδες → των ελωδών.

Τα επίθετα σε «-ώδης» γράφονται με ω

Σημείωση: Με τον ίδιο τρόπο μπορώ να κλίνω επίθετα που συναντώ συχνά σε κείμενα, όπως τα: υγιής, διεθνής, συνεπής, ακριβής, διαρκής, σαφής κ.ά.

ΠΡΟΣΟΧΗ: Πολλά από τα επίθετα αυτά όπως ο συγγενής, ο ασθενής, ο ιθαγενής  και ο ευγενής χρησιμοποιούνται και ως ουσιαστικά (στο αρσενικό γένος). Τότε σχηματίζουν τη γενική: του συγγενή, του ευγενή.

Τα επίθετα σε -ης, -ης, -ες σχηματίζουν επιρρήματα σε «-ως».
π.χ. επιεικής → επιεικώς (Τους βαθμολόγησε επιεικώς)
ακριβής → ακριβώς (Έκανε ακριβώς το ίδιο).

Για περισσότερη μελέτη πάτησε εδώ,

  • Ποια γιορτή των αρχαίων Ελλήνων σάς θυμίζουν τα Δημήτρια;

   Τα «Δημήτρια» θυμίζουν τα Παναθήναια, που γίνονταν στην αρχαία Αθήνα. Και οι δύο γιορτές έχουν σχέση με τη θρησκευτική λατρεία. Τα Δημήτρια είναι γιορτή προς τιμήν του πολιούχου της Θεσσαλονίκης, αγίου Δημητρίου, και τα Παναθήναια ήταν γιορτή προς τιμήν της Αθηνάς, που ήταν η πολιούχος θεά της Αθήνας. Τα Δημήτρια γίνονται κάθε χρόνο, πράγμα που κάποια στιγμή συνέβη και με τα Παναθήναια. Αρχικά τα Παναθήναια γίνονταν κάθε τέσσερα χρόνια, αργότερα όμως γίνονταν κάθε χρόνο και ονομάζονταν Μικρά Παναθήναια. Στην αρχαία Αθήνα τα Παναθήναια, πέρα από τη θρησκευτική πομπή και τη θυσία, περιλάμβαναν και αγώνες απαγγελίας, μουσικής και άθλησης. Στη Θεσσαλονίκη σήμερα τα Δημήτρια περιλαμβάνουν καλλιτεχνικές, μουσικές και άλλες εκδηλώσεις. Στις μέρες μας πάντως οι θρησκευτικές τελετές δεν αποτελούν πλέον μέρος των πολιτιστικών εκδηλώσεων.

Διαβάστε την περιπέτεια του μικρού Νικόλα και της παρέας του, όταν επισκέφτηκε με το σχολείο του το μουσείο.

Από το δίσκο: «Εδώ Λιλιπούπολη»

Μες στο μουσείο -1980
Στίχοι: Μαριανίνα Κριεζή
Μουσική: Νίκος Κυπουργός
Ερμηνεία: Σπύρος Σακκάς

Μες στο μουσείο, μες στο μουσείο
μια μέρα μπήκα με φόρα κι εγώ.
Μη με τραβάτε, μη μου κολάτε
απ' το μουσείο δε θέλω να βγω.

Τρέχω τρέχω μες στα δωμάτια
μ' όλους του κόσμου τους θησαυρούς
που δεν τους χωράει ανθρώπου νούς.

Αχ το μουσείο, αχ το μουσείο
φεγγοβολάει σαν άστρο χρυσό.
Δε θέλω μπάλα ούτε τραμπάλα,
δε θέλω ούτε να παίξω κουτσό.

Θέλω, θέλω, θέλω μουσείο
θέλω να βλέπω τους θησαυρούς
που δεν τους χωράει ανθρώπου νους.

Μη με τραβάτε, μη μου κολάτε
απ' το μουσείο δε θέλω να βγω,
μες στο μουσείο, μες στο μουσείο
θέλω να γίνω πορτραίτο κι εγώ.

ΕΔΩ ΛΙΛΙΠΟΥΠΟΛΗ

Θρυλική εκπομπή (1976-1980), του Τρίτου Προγράμματος, του Μάνου Χατζιδάκι. Μικρά και μεγάλα παιδιά λάτρεψαν τον κόσμο της Λιλιπούπολης και τα καμώματα των κατοίκων της. Στα τέλη του 1980 κυκλοφόρησε ο δίσκος με τα τραγούδια της.

Διαδρομές στην πόλη

  • Σύνθεση λέγεται η ένωση δύο (ή και τριών) διαφορετικών λέξεων ώστε να σχηματιστεί μια νέα λέξη. Η νέα αυτή λέξη που θα προκύψει λέγεται σύνθετη .
  • Οι λέξεις που ενώνονται και δημιουργούν μια νέα λέξη λέγονται συνθετικά: η πρώτη είναι το πρώτο συνθετικό και η δεύτερη το δεύτερο συνθετικό. Οι λέξεις αυτές, κατά την ένωσή τους, άλλοτε διατηρούνται αναλλοίωτες και άλλοτε αλλάζουν κάπως μορφή. Για παράδειγμα:

α'  συνθετικό

β συνθετικό

σύνθετη λέξη

κατά

γράφω

→ καταγράφω

παρά

τηρώ

→ παρατηρώ

ανοίγω

κλείνω

→ ανοιγοκλείνω

μπαλκόνι

πόρτα

→ μπαλκονόπορτα

άσπρος

μαύρος

→ ασπρόμαυρος

Το συνδετικό ο

Πολλές λέξεις ενώνονται μεταξύ τους με το φωνήεν ο (όμικρον) που λέγεται συνδετικό φωνήεν - αυτό εμφανίζεται συνήθως στην περίπτωση που το α' συνθετικό είναι κλιτό μέρος του λόγου, αλλά και επίρρημα. π.χ.

νύχτα + λουλούδι → νυχτολούλουδο

μαχαίρι + πιρούνι → μαχαιροπίρουνο

κακά + περνώ → κακοπερνώ

 

Παράγωγες λέξεις

οδικός, -η, -ό (επίθ.), οδικώς (επίρρ.), οδεύω (ρήμα: βαδίζω, πηγαίνω κά­που), όδευση (ουσ.: η πορεία)

Σύνθετες λέξειs

Με το οδός ως α' συνθετικό

Με το οδός ως β' συνθετικό

οδηγός/οδηγία/οδήγηση (οδός + άγω), οδοδείκτης (οδός + δείκτης), οδοιπόρος (οδός + πόρος), οδοκα­θαριστής (οδός + καθαριστής), οδο­μαχία (οδός + μάχη), οδοποιία - οδοποιός (οδός + ποιώ [ = φτιάχνω, κατασκευάζω]), οδοσήμανση (οδός + σήμανση), οδόσημο (οδός + σή­μα), οδόστρωμα - οδόστρωση - οδο­στρωτήρας (οδός + στρώνω), οδό­φραγμα (οδός + φράγμα) κ.ά.

αδιέξοδο (α- + δι[ά] + εξ- [εκ] + οδός), άνοδος (αν[ά] + οδός), διέ­ξοδος (δι[ά] + εξ- [εκ] + οδός), δίο­δος (δι[ά] + οδός), είσοδος (εις + οδός), έξοδος (εξ- [εκ] + οδός), κά­θοδος (καθ- [κατά] + οδός), μέθο­δος (μεθ- [μετά] + οδός), πάροδος (παρ[ά] + οδός), περίοδος (περί + οδός), πρόοδος (προ + οδός), πρό­σοδος (προς + οδός), σύνοδος (συν + οδός) κ.ά.

 

Αρσενικά ουσιαστικά προπαροξύτονα σε -ος

  • Η κατηγορία αυτών των ουσιαστικών παρουσιάζει κάποια δυσκολία στην κλίση, γιατί δεν μπορούμε να πούμε πως υπάρχουν σαφείς κανόνες που μας βοηθούν στην κλίση τους.
  • Τα τρισύλλαβα προπαροξύτονα αρσενικά ονόματα σε -ος συνήθως κατεβάζουν τον τόνο στην παραλήγουσα στη γενική ενικού και στη γενική και αιτιατική πληθυντικού, κυρίως όταν πρόκειται για λόγιες λέξεις.

Π.χ. ο κάτοικος - του κατοίκου - των κατοίκων - τους κατοίκους

ο άνθρωπος - του ανθρώπου - των ανθρώπων - τους ανθρώπους

ο έμπορος - του εμπόρου - των εμπόρων - τους εμπόρους

 

 

• Τα πολυσύλλαβα (τετρασύλλαβα και άνω) προπαροξύτονα αρσενικά σε -ος άλλοτε διατηρούν τον τόνο τους στην προπαραλήγουσα κι άλλοτε τον κατεβάζουν στην παραλήγουσα.

Σύνθετες λέξεις της δημοτικής μας γλώσσας διατηρούν τον τόνο στην προπαραλήγουσα.

Π.χ. ο πονοκέφαλος - του πονοκέφαλου - των πονοκέφαλων - τους πονοκέφαλους ο ανήφορος - του ανήφορου - των ανήφορων - τους ανήφορους ο συμπέθερος - του συμπέθερου - των συμπέθερων - τους συμπέθερους

1) Τα βαφτιστικά ονόματα διατηρούν τον τόνο στην προπαραλήγουσα.

Π.χ. ο Χαράλαμπος - του Χαράλαμπου

ο Θόδωρος - του Θόδωρου ο Ξενόπουλος - του Ξενόπουλου

2) Προσοχή όμως στα ονόματα των αγίων και των ιστορικών προσώπων της αρχαίας εποχής. Αυτά κατεβάζουν τον τόνο.

Π.χ. ο Άγιος Νικόλαος - του Αγίου Νικολάου

ο Μέγας Αλέξανδρος - του Μεγάλου Αλεξάνδρου

3) Τα οικογενειακά ονόματα διατηρούν τον τόνο στην προπαραλήγουσα.

Π.χ. ο Αποστολόπουλος - του Αποστολόπουλου

ο Παπαδόπουλος-του Παπαδόπουλου

Προσοχή όμως στα οικογενειακά ονόματα των γυναικών που κατεβάζουν τον τόνο. Π.χ. η κυρία Παπαδοπούλου

4) Τα τετρασύλλαβα τοπωνύμια διατηρούν τον τόνο στην προπαραλήγουσα Π.χ. ο Ασπρόπυργος - του Ασπρόπυργου

5) Σύνθετες παλαιότερες λέξεις της γλώσσας μας κατεβάζουν τον τόνο στην παραλήγουσα.

Π.χ. ο κατάλογος - του καταλόγου - των καταλόγων - τους καταλόγους

ο υπάλληλος - του υπαλλήλου - των υπαλλήλων - τους υπαλλήλους

ο απόστολος - του αποστόλου - των αποστόλων - τους αποστόλους

 

Παρατήρηση:

Υπάρχουν πάντως και προπαροξύτονα ουσιαστικά σε -ος που κλίνονται και με τους δύο τρόπους, είτε κατεβάζοντας τον τόνο στις συγκεκριμένες περιπτώσεις είτε διατηρώντας τον στην προπαραλήγουσα σε όλες τις πτώσεις.

Π.χ. ο διάδρομος - του διαδρόμου αλλά και του διάδρομου

        ο δήμαρχος - του δημάρχου αλλά και δήμαρχου

Ορισμοί

Υπόγειες διαδρομές

Cookie Policy

This site uses cookies to store information on your computer.

Do you accept?