Your browser version is outdated. We recommend that you update your browser to the latest version.

Η Ποίηση έγινε για να διορθώνει τα λάθη του Θεού· ή εάν όχι, τότε, για να δείχνει πόσο λανθασμένα εμείς συλλάβαμε την δωρεά του.

Οδυσσέας Ελύτης

 
Σκοπός της ζωής μας είναι η αγάπη, το πολύτιμο αυτό συναίσθημα που δίνει μεγαλύτερη αξία σε κάθε στιγμή, σε κάθε πράξη και σκέψη. Η αγάπη προς τους οικείους μας, η αφοσίωση στους ξεχωριστούς εκείνους ανθρώπους που η ύπαρξή τους πλουτίζει τη ζωή μας, μπορεί να μας προσφέρει όχι μόνο ισχυρότερη ευδαιμονία από κάθε υλικό απόκτημα, αλλά και μια βαθύτερη και ουσιαστικότερη θέαση της ίδιας της ζωής.
 
Ανδρέας Εμπειρίκος

ΕΝΟΤΗΤΑ Ε

Η Ελλάδα στον 20ό αιώνα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ:

 1. Από τον Ελληνοτουρκικό Πόλεμο του 1897 στον Μακεδονικό Αγώνα

2. Το κίνημα στο Γουδί και η κυβέρνηση Βενιζέλου

3. Οι Βαλκανικοί Πόλεμοι

4. Η Ελλάδα στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο

5. Η Μικρασιατική Εκστρατεία και η Μικρασιατική Καταστροφή

6. Ο Μεσοπόλεμος

7. Το Αλβανικό Μέτωπο

8. Η Γερμανική Επίθεση και ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος

9. Μια δεκαετία αγώνων και θυσιών για την ελευθερία

10. Η μεταπολεμική ανασυγκρότηση της Ελλάδας

11. Το Κυπριακό ζήτημα


 1. Από τον Ελληνοτουρκικό Πόλεμο του 1897 στον Μακεδονικό Αγώνα

   Μετά την ήττα του 1897 το ελληνικό κράτος συμμετείχε πιο δραστήρια στα εθνικά ζητήματα της Κρήτης και της Μακεδονίας.Τον Μάρτιο του 1905 ξέσπασε στο χωριό Θέρισο της Κρήτης εξέγερση με επικεφαλής του Ελευθέριο Βενιζέλο και αίτημα την ένωση του νησιού με την Ελλάδα, χωρίς όμως αποτέλεσμα.Τρία χρόνια αργότερα, νέα επανάσταση της Κρήτης με σκοπό την ένωσή της με την Ελλάδα είχε το ίδιο τέλος.

   Στη Μακεδονία Έλληνες και Βούλγαροι μάχονταν για επικράτηση, με τους Βούλγαρους αντάρτες (κομιτατζήδες) να πιέζουν τους κατοίκους να ενταχθούν στην ανεξάρτητη βουλγαρική εκκλησία (Εξαρχία). Από την ελληνική πλευρά αξιωματικοί του ελληνικού στρατού, όπως ο Παύλος Μελάς, σχημάτισαν ανταρτικές ομάδες μαζί με τους Έλληνες Μακεδόνες.

   Μετά τον θάνατο του Παύλου Μελά, τον Οκτώβριο του 1904, η ελληνική κυβέρνηση κινητοποιήθηκε περισσότερο για τη διεκδίκηση της Μακεδονίας. Ο Μακεδονικός Αγώνας κράτησε από το 1904 έως το 1908.

   Το 1908 φιλελεύθεροι Τούρκοι, οι Νεότουρκοι, επαναστάτησαν κατά του Σουλτάνου και υποσχέθηκαν ότι θα παραχωρήσουν δικαιώματα στους Έλληνες και Βούλγαρους, με αποτέλεσμα να λήξει ο Μακεδονικός Αγώνας.

Δείτε το βίντεο του μαθήματος


2. Το κίνημα στο Γουδί και η κυβέρνηση Βενιζέλου

   Τη νύχτα της 14ης Αυγούστου του 1909 συγκεντρώθηκαν στο Γουδί αξιωματικοί του στρατού, οπλίτες και πολίτες και κήρυξαν επανάσταση. Ζητούσαν κατάργηση της βασιλείας ή αντικατάσταση του βασιλιά, βελτίωση του Συντάγματος και αλλαγές στον στρατό. Μετά το κίνημα στο Γουδί η κυβέρνηση παραιτήθηκε και ο Ελευθέριος Βενιζέλος έγινε ο εκπρόσωπος των στρατιωτικών που συμμετείχαν στο κίνημα στο Γουδί.

   Έχοντας πείρα στην πολιτική, ο Βενιζέλος έφτασε στην Αθήνα με σκοπό να εκσυγχρονίσει το κράτος και να πετύχει την ένωση των αλύτρωτων περιοχών με την Ελλάδα. Στις εκλογές του Νοεμβρίου του 1910 το κόμμα του, οι «Φιλελεύθεροι», κέρδισε με μεγάλη πλειοψηφία. Στη συνέχεια, το Σύνταγμα αναθεωρήθηκε και ρυθμίστηκαν πολλά εργατικά και αγροτικά ζητήματα.

Δείτε το βίντεο του μαθήματος

Η εξέγερση του Κιλελέρ


3. Οι Βαλκανικοί Πόλεμοι

   Τον Οκτώβριο του 1912 ξέσπασε ο Α' Βαλκανικός πόλεμος. Οι σύμμαχοι Βουλγαρία, Σερβία, Μαυροβούνιο και Ελλάδα κήρυξαν τον πόλεμο στην Τουρκία, διεκδικώντας τα εδάφη που κατείχαν οι Τούρκοι στη Βαλκανική Χερσόνησο. Ο ελληνικός στρατός με αρχιστράτηγο τον διάδοχο Κωνσταντίνο κινήθηκε προς την Ήπειρο και τη Μακεδονία και ελευθέρωσε αρκετές πόλεις. Τον Οκτώβριο του 1912 απελευθερώθηκε η Θεσσαλονίκη και λίγο αργότερα τα Ιωάννινα στην Ήπειρο. Την ίδια περίοδο ο ναύαρχος Κουντουριώτης απελευθέρωσε πολλά νησιά του Ανατολικού Αιγαίου. Ο Α' Βαλκανικός πόλεμος έληξε τον Μάιο του 1913 με τη συνθήκη του Λονδίνου και η Τουρκία αποχώρησε οριστικά από τα Βαλκάνια αλλά και από την Κρήτη.

   Ωστόσο, τον Ιούνιο του 1913 ξέσπασε ο Β' Βαλκανικός πόλεμος ανάμεσα στη Βουλγαρία και τους πρώην συμμάχους της, την Ελλάδα και τη Σερβία. Αιτία ήταν ότι η Βουλγαρία δεν ήταν ικανοποιημένη από τη ρύθμιση των συνόρων. Ο πόλεμος έληξε το καλοκαίρι του ίδιου χρόνου με ήττα της Βουλγαρίας. Υπογράφτηκε η συνθήκη του Βουκουρεστίου. Σύμφωνα με αυτή, η Ανατολική Μακεδονία δόθηκε στην Ελλάδα, ενώ η Δυτική Θράκη παρέμεινε στη Βουλγαρία. Η Βόρεια Ήπειρος παραχωρήθηκε στην Αλβανία.


4. Η Ελλάδα στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο

   Μετά το τέλος των Βαλκανικών πολέμων, το 1913, η Ελλάδα αύξησε τα εδάφη και τον πληθυσμό της, ωστόσο δεν ήταν εύκολο να τα προστατευθεί. Ο ανταγωνισμός των Μεγάλων Δυνάμεων για τον έλεγχο του διεθνούς εμπορίου και την κυριαρχία στα Βαλκάνια οδήγησε στην έκρηξη του Α' Παγκοσμίου πολέμου, το 1914. Αντίπαλοι ήταν από τη μια οι Κεντρικές Δυνάμεις (Γερμανία, Αυστροουγγαρία και στην αρχή η Ιταλία) και απάτην άλλη η Αντάντ (Αγγλία, Γαλλία, Ρωσία, Ιταλία, ΗΠΑ). Από τα βαλκανικά κράτη η Βουλγαρία και η Τουρκία πήγαν με το μέρος των Κεντρικών Δυνάμεων, ενώ η Σερβία, το Μαυροβούνιο και η Ρουμανία τάχθηκαν στο πλευρό των δυνάμεων της Αντάντ.

   Στην Ελλάδα ο Βενιζέλος συγκρούστηκε με τον Κωνσταντίνο, καθώς ο πρώτος ήθελε την ένταξη της χώρας στην Αντάντ, ενώ ο δεύτερος προτιμούσε την ουδετερότητα. Αποτέλεσμα ήταν ο «Εθνικός Διχασμός». Μετά την αποβίβαση των συμμάχων το 1915 στη Θεσσαλονίκη και την εισβολή των Γερμανών και Βουλγάρων τον Μάιο του 1916 στην Ανατολική Μακεδονία, ξέσπασε στη Θεσσαλονίκη επανάσταση από τους βενιζελικούς και την εξουσία ανέλαβε η Επιτροπή Εθνικής Άμυνας. Ο βασιλιάς εγκατέλειψε τη χώρα και η Ελλάδα το 1917 έγινε επίσημα σύμμαχος της Αντάντ. Το 1918 ο πόλεμος έληξε με ήττα της Γερμανίας. Η Ελλάδα με την υπογραφή της συνθήκης των Σεβρών απέκτησε σημαντικά οφέλη.

5. Η Μικρασιατική Εκστρατεία και η Μικρασιατική Καταστροφή

   Μετά τη Συνθήκη των Σεβρών, η Τουρκία ήταν εδαφικά περιορισμένη, γιατί οι νικητές της Αντάντ διεκδικούσαν πολλά από τα εδάφη της. Στις 2 Μάίου 1919ο ελληνικός στρατός αποβιβάστηκε στη Σμύρνη, αναλαμβάνοντας τη πενταετή διοίκησή της. Οι συγκρούσεις Ελλήνων και Τούρκων και η ανάγκη προστασίας του ελληνικού πληθυσμού οδήγησαν στην επέκταση του μετώπου με πολλές δυσκολίες για το ελληνικό στράτευμα. Τον Νοέμβριο του 1920 ο Βενιζέλος έχασε τις εκλογές και οι πολιτικοί του αντίπαλοι επανέφεραν τον βασιλιά, προ-καλώντας τη δυσαρέσκεια των συμμάχων. Παράλληλα, συνέχισαν τον πόλεμο αλλάζοντας την ηγεσία του στρατού.

   Στην Οθωμανική Αυτοκρατορία ξέσπασε εμφύλιος πόλεμος μεταξύ Σουλτάνου και του Κεμάλ, με τους συμμάχους να παίρνουν το μέρος του τελευταίου. Ο ελληνικός στρατός το 1921 σημείωσε νίκες, ωστόσο η οχύρωση του εχθρού στην Άγκυρα και η αναγκαστική καταδίωξή του οδήγησε στην οπισθοχώρησή του ελληνικού στρατού στην αμυντική γραμμή: Εσκί Σεχίρ - Κιουτάχεια -Αφιόν Καραχισάρ.Τον Αύγουστο του 1922 αυτή η γραμμή έσπασε από τις δυνάμεις του Κεμάλ και στα τέλη Αυγούστου οι Τούρκοι μπήκαν στη Σμύρνη και την πυρπόλησαν. Με τον τρόπο αυτό τερματίστηκε η μακραίωνη παρουσία των Ελλήνων στην περιοχή.

6. Ο Μεσοπόλεμος

   Η Συνθήκη της Λωζάννης το 1923 επισφράγισε τη Μικρασιατική Καταστροφή. Με τη συνθήκη αυτή η Ελλάδα έχασε την Ανατολική Θράκη, την Ίμβρο, την Τένεδο και τη Σμύρνη. Τα Δωδεκάνησα παρέμειναν στην Ιταλία, ενώ αποφασίστηκε και η ανταλλαγή των χριστιανικών και μουσουλμανικών πληθυσμών.

   Το 1924 κηρύχθηκε η αβασίλευτη δημοκρατία με πρωθυπουργό τον Αλέξανδρο Παπαναστασίου. Η Ελλάδα ήρθε αντιμέτωπη με το τεράστιο πρόβλημα των προσφύγων, που έγινε ακόμη πιο δύσκολο λόγω και της διεθνούς οικονομικής κρίσης του 1929. Οι περισσότεροι πρόσφυγες εγκαταστάθηκαν στη Μακεδονία και τη Δυτική Θράκη και βοήθησαν στην οικονομική και πνευματική ανάπτυξη της χώρας.

   Στην πολιτική ζωή επικρατούσε αστάθεια και αναταραχή.Τα κόμματα διαδέχονταν το ένα το άλλο στην εξουσία και γίνονταν πραξικοπήματα. Την ίδια περίοδο στην Ευρώπη δυνάμωναν το φασιστικό κόμμα στην Ιταλία και το ναζιστικό στη Γερμανία και φαινόταν ότι ένας νέος πόλεμος δεν θα αργούσε να ξεσπάσει. Στις 4 Αυγούστου του 1936 ο Ιωάννης Μεταξάς επέβαλε δικτατορία.

7. Το Αλβανικό Μέτωπο

   Η Γερμανία ηττήθηκε στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο και η σύμμαχος της Βουλγαρία αναγκάστηκε να παραχωρήσει τη Δυτική Θράκη στην Ελλάδα. Την περίοδο του μεσοπολέμου σε πολλά ευρωπαϊκά κράτη τα δημοκρατικά πολιτεύματα κατέρρευσαν και την εξουσία ανέλαβαν δικτάτορες. Στη Γερμανία επικράτησε ο Αδόλφος Χίτλερ, ενώ στην Ιταλία ο Μπενίτο Μουσολίνι.

   Το 1936, Γερμανία και Ιταλία, οι δυνάμεις του Άξονα, συμμάχησαν και λίγο αργότερα εισέβαλαν η Γερμανία στην Τσεχοσλοβακία και στην Αλβανία η Ιταλία. Ο Ιωάννης Μεταξάς είχε λάβει μέτρα για τη στρατιωτική προετοιμασία της Ελλάδας.

   Το 1939 ξεκίνησε ο Β' Παγκόσμιος πόλεμος με την εισβολή του γερμανικού στρατού στην Πολωνία. Τότε η Αγγλία και η Γαλλία κήρυξαν τον πόλεμο στις δυνάμεις του Άξονα. Η Ελλάδα μπήκε στον πόλεμο τον Οκτώβριο του 1940 με την άρνηση του Ιωάννη Μεταξά στο ιταλικό τελεσίγραφο για παράδοση της χώρας. Τα ιταλικά στρατεύματα μαζί με ομάδες Αλπινιστών επιτέθηκαν στην Ελλάδα. Ο ελληνικός στρατός όμως τα απώθησε, παρά τις δυσκολίες που προ-καλούσε ο βαρύς χειμώνας, και η ιταλική επιχείρηση απέτυχε.

8. Η Γερμανική Επίθεση και ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος

   Αφού οι Ιταλοί απέτυχαν να καταλάβουν την Ελλάδα, κινητοποιήθηκαν οι Γερμανοί, για να υπερασπίσουν τα συμφέροντά τους στη Βαλκανική Χερσόνησο. Τον Μάρτιο του 1941 η Γερμανία συμμάχησε με τη Βουλγαρία, ενώ η Ελλάδα συνασπίστηκε με τις συμμαχικές δυνάμεις,Τον Απρίλιο του 1941 τα γερμανικά στρατεύματα επιτέθηκαν στην Ελλάδα και μέσα σε έναν μήνα κατέκτησαν τη Θεσσαλονίκη, την Αθήνα και όλη την υπόλοιπη χώρα, με εξαίρεση την Κρήτη. Η ελληνική κυβέρνηση κατέφυγε στην Κρήτη και οι στρατηγοί συνθηκολόγησαν. Τον Μάιο του 1941 οι Γερμανοί αλεξιπτωτιστές κατέλαβαν και την Κρήτη. Έτσι, ξεκίνησε η περίοδος της γερμανικής Κατοχής στην Ελλάδα, που έληξε το 1944.

   Ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος τελείωσε το 1945, με ήττα των δυνάμεων του Άξονα. Υπήρξαν τεράστιες απώλειες σε ανθρώπινες ζωές και πολλές υλικές καταστροφές. Τα τραγικότερα γεγονότα ήταν το ολοκαύτωμα των Εβραίων από τους ναζιστές και η ρίψη της ατομικής βόμβας στη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι από τους Αμερικανούς.

9. Μια δεκαετία αγώνων και θυσιών για την ελευθερία

   Μετά την κατάκτηση της Ελλάδας από τους Γερμανούς, η χώρα βρέθηκε κάτω από την τριπλή κατοχή Γερμανών, Ιταλών και Βουλγάρων. Την ίδια περίοδο ξεκίνησε και η αντίσταση των Ελλήνων. 30 του Μάη του 1941 οι Μ. Γλέζος και Απ. Σάντας κατέβασαν τη γερμανική σημαία από την Ακρόπολη. Επιπλέον, ανέπτυξαν δράση τρεις αντιστασιακές οργανώσεις, το Ε.Α.Μ./Ε.Λ.Α.Σ, ο Ε.Δ.Ε.Σ. και η Ε.Κ.Κ.Α. Οι κατακτητές αντιδρούσαν στις αντιστασιακές δράσεις με κάψιμο χωριών και μαζικές εκτελέσεις.

   Το 1944 η Ελλάδα απελευθερώθηκε και η ελληνική κυβέρνηση επέστρεψε στην Αθήνα. Ωστόσο, στην πολιτική ζωή ξέσπασε διαμάχη ανάμεσα στην αναγνωρισμένη από τους συμμάχους ελληνική κυβέρνηση και στην κυβέρνηση του Ε.Α.Μ. Η διαμάχη οδήγησε το 1946 σε εμφύλιο πόλεμο που έληξε το 1949, με ήττα των δυνάμεων του Δημοκρατικού Στρατού και με πολύ οδυνηρές συνέπειες για όλη τη χώρα.

10. Η μεταπολεμική ανασυγκρότηση της Ελλάδας

   Μετά τον Εμφύλιο Πόλεμο η Ελλάδα έπρεπε να επιλύσει σημαντικά προβλήματα στο εσωτερικό της και στις εξωτερικές της σχέσεις. Εντάχθηκε στο Βορειοατλαντικό Σύμφωνο (ΝΑΤΟ) και τη δεκαετία του 1950 βελτίωσε τις σχέσεις της με τη Γιουγκοσλαβία και τη Βουλγαρία. Οι σχέσεις με την Τουρκία είχαν αρνητική εξέλιξη, με αποκορύφωμα τις διώξεις εναντίον των Ελλήνων στην Κωνσταντινούπολη τον Σεπτέμβριο του 1955, γνωστές ως «Σεπτεμβριανά». Το 1956 πρωθυπουργός της χώρας έγινε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής. Προσπάθησε να αποκαταστήσει τις σχέσεις της Ελλάδας με τη Βρετανία και τις ΗΠΑ και να συμβιβαστεί στο ζήτημα της Κύπρου.

   Το 1963 έγινε πρωθυπουργός ο Γεώργιος Παπανδρέου και μία από τις σημαντικότερες πρωτοβουλίες του ήταν η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση. Την περίοδο αυτή σημαντικό μέρος του αγροτικού πληθυσμού μετακινήθηκε προς τις πόλεις, αναπτύχθηκε η βιομηχανία και ο τουρισμός και πολλοί Έλληνες μετα-νάστευσαν στο εξωτερικό.

   Το 1967 επιβλήθηκε στη χώρα δικτατορία από τον Γεώργιο Παπαδόπουλο. Ύστερα από εξεγέρσεις φοιτητών τον Νοέμβριο του 1973 και μετά την εισβολή τωνΤούρκων στην Κύπρο, το 1974, η δικτατορία κατέρρευσε. Αμέσως μετά την εξουσία ανέλαβε Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας με πρωθυπουργό τον Κ. Καραμανλή.

11. Το Κυπριακό ζήτημα

   To 1571 η Κύπρος κατακτήθηκε από τους Οθωμανούς και το 1878 πέρασε στην κυριαρχία της Βρετανίας. Μετά τον Β' Παγκόσμιο πόλεμο η Κύπρος διεκδίκησε την ένωσή της με την Ελλάδα. Ηγέτης στον αγώνα αυτόν ήταν ο αρχιεπίσκοπος Κύπρου Μακάριος.

   Το 1955 ανέλαβε δράση σε πολιτικό και στρατιωτικό επίπεδο η Εθνική Οργάνωση Κυπρίων Αγωνιστών (Ε.Ο.Κ.Α.), με επικεφαλής τον στρατιωτικό Γεώργιο Γρίβα (Διγενή). Οι Τούρκοι αντέδρασαν μετά «Σεπτεμβριανά» στην Κωνσταντινούπολη. Ωστόσο, το 1960 η Κύπρος ανεξαρτητοποιήθηκε και πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας εκλέχθηκε ο Μακάριος. Το 1963 εκδηλώθηκαν συγκρούσεις ανάμεσα σε Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους, που προκάλε-σαν παρέμβαση του Ο.Η.Ε, χωρίς όμως να υπάρξει ουσιαστικό αποτέλεσμα. Το 1967 η ελληνική δικτατορία απέσυρε την ελληνική μεραρχία από την Κύπρο και το 1974 ανέτρεψε τον Μακάριο. Οι Τούρκοι κατέλαβαν το βόρειο τμήμα του νησιού με το σχέδιο «Αττίλας», εγκατέστησαν εποίκους από την Τουρκία και ίδρυσαν το τουρκοκυπριακό ψευδοκράτος. Την 1η Μαΐου 2004 η Δημοκρατία της Κύπρου εντάχθηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Cookie Policy

This site uses cookies to store information on your computer.

Do you accept?