Your browser version is outdated. We recommend that you update your browser to the latest version.

Η Ποίηση έγινε για να διορθώνει τα λάθη του Θεού· ή εάν όχι, τότε, για να δείχνει πόσο λανθασμένα εμείς συλλάβαμε την δωρεά του.

Οδυσσέας Ελύτης

 
Σκοπός της ζωής μας είναι η αγάπη, το πολύτιμο αυτό συναίσθημα που δίνει μεγαλύτερη αξία σε κάθε στιγμή, σε κάθε πράξη και σκέψη. Η αγάπη προς τους οικείους μας, η αφοσίωση στους ξεχωριστούς εκείνους ανθρώπους που η ύπαρξή τους πλουτίζει τη ζωή μας, μπορεί να μας προσφέρει όχι μόνο ισχυρότερη ευδαιμονία από κάθε υλικό απόκτημα, αλλά και μια βαθύτερη και ουσιαστικότερη θέαση της ίδιας της ζωής.
 
Ανδρέας Εμπειρίκος

Ήχος

Στην ενότητα αυτή θα μάθεις ότι:

  • Ο ήχος παράγεται, όταν μια ηχητική πηγή εκτελεί παλμικές κινήσεις (ταλαντώσεις).
  • Ο ήχος διαδίδεται στα στερεά, υγρά και αέρια σώματα.
  • Ο ήχος διαδίδεται με ηχητικά κύματα, τα οποία μεταφέρουν ενέργεια.
  • Η ταχύτητα διάδοσης του ήχου είναι μεγαλύτερη στα υγρά συγκριτικά με τα αέρια, ενώ στα στερεά είναι ακόμη μεγαλύτερη απ’ ό,τι στα υγρά.
  • Όταν τα ηχητικά κύματα συναντούν λείες και σκληρές επιφάνειες, ανακλώνται, δηλαδή αλλάζουν κατεύθυνση.
  • Το φαινόμενο της επανάληψης του ήχου εξαιτίας της ανάκλασης ονομάζεται ηχώ.
  • Τα ηχητικά κύματα απορροφώνται από τα μαλακά και πορώδη υλικά.
  • Το όργανο της ακοής είναι το αφτί. Το πτερύγιο του αφτιού συλλέγει το ηχητικό κύμα.
  • Οι ενοχλητικοί ήχοι ονομάζονται θόρυβοι και μπορεί να έχουν αρνητική επίδραση στον ανθρώπινο οργανισμό. Το πρόβλημα της έντονης ενόχλησης από τους θορύβους ονομάζεται ηχορρύπανση. Η ηχορρύπανση αντιμετωπίζεται με διάφορα μέτρα ηχοπροστασίας.
  • Τα φαινόμενα της ανάκλασης και απορρόφησης του ήχου αξιοποιούνται στην εφαρμογή μέτρων προστασίας από την ηχορύπανση

Περιεχόμενα ενότητας

1.    Πώς παράγεται ο ήχος (1 διδακτική ώρα)
2.    Διάδοση του ήχου (2 διδακτικές ώρες)
3.    Ανάκλαση του ήχου (1 διδακτική ώρα)
4.    Απορρόφηση του ήχου (2 διδακτικές ώρες)
5.    Άνθρωπος και ήχος - Το αφτί μας (1 διδακτική ώρα)
6.    Ηχορύπανση - Ηχοπροστασία (1 διδακτική ώρα)

ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ

•    ταλάντωση    •    απορρόφηση    •    ηχοπροστασία

•    ηχητική πηγή    •    αφτί

•    διάδοση του ήχου    •    πτερύγιο

•    ηχητικό κύμα    •    θόρυβος

•    ανάκλαση    •    ηχορύπανση

•    Ηχώ    •    ηχομόνωση

Φύλλο εργασίας 1: Πώς παράγεται ο ήχος

Φύλλο Εργασίας 2: Διάδοση του ήχου

Τι είναι ο ήχος;

Παραγωγή και διάδοση του ήχου στον αέρα
Ο ήχος παράγεται όταν μια ηχητική πηγή ταλαντώνεται, δηλαδή κάνει παλμικές κινήσεις. Οι παλμικές κινήσεις της πηγής εξαναγκάζουν τα κοντινά μόρια του αέρα να κάνουν και αυτά παλμικές κινήσεις, δημιουργώντας πυκνώματα και αραιώματα.
Με την ταλάντωση του αέρα, σε κάποια σημεία συγκεντρώνονται πολλά μόρια, οπότε εκεί έχουμε πυκνώματα, και σε κάποια σημεία λίγα μόρια και έχουμε αραιώματα.
Τα πυκνώματα και τα αραιώματα διαδίδονται σε όλο τον αέρα, γιατί τα συμπιεσμένα μόρια του αερίου πιέζουν αυτά που βρίσκονται δίπλα τους, με αποτέλεσμα να μεταφέρεται το πύκνωμα.
Τα πυκνώματα και τα αραιώματα διαδίδονται στον αέρα, αν δεν συναντήσουν εμπόδια, προς όλες τις κατευθύνσεις γύρω από την πηγή και δημιουργούν σφαιρικά ηχητικά κύματα.

Παίξε με τους ήχους

Διάδοση της ταλάντωσης

Καθώς η πηγή οπισθοχωρεί, δημιουργείται περισσότερος χώρος για τα μόρια του αέρα (αραίωμα). Τα συμπιεσμένα μόρια πιέζουν αυτά που βρίσκονται δίπλα τους και έτσι διαδίδονται τα πυκνώματα και τα αραιώματα. Τα μόρια του αερίου δεν κινούνται, αλλά ταλαντώνονται γύρω από τη θέση ισορροπίας τους.


Το διαπασών ταλαντώνεται και αναγκάζει τα μόρια του αέρα να ταλαντωθούν κι αυτά.

Η ταλάντωση διαδίδεται με πυκνώματα κι αραιώματα και φτάνει στο τύμπανο του αφτιού.

Το τύμπανο ταλαντώνεται και ερεθίζει το ακουστικό νεύρο, το οποίο μεταφέρει το ερέθισμα στον εγκέφαλο.

Τα μόρια του αέρα μεταφέρουν τον ήχο στο αφτί μας και αναγκάζουν μία μεμβράνη που υπάρχει στο αφτί μας και ονομάζεται τύμπανο να πάλλεται. Η πληροφορία αυτή μεταφέρεται με τη βοήθεια του ακουστικού νεύρου στον εγκέφαλό μας και μεταφράζεται σαν ήχος.
•    Όλοι οι ήχοι δεν γίνονται αντιληπτοί από τον άνθρωπο.
Οι ήχοι που δεν γίνονται αντιληπτοί, διακρίνονται σε υπόηχους και σε υπέρηχους.
•    Οι άνθρωποι εμφανίζουν μικρές διαφορές σε σχέση με το εύρος των ήχων που αντιλαμβάνονται. Το εύρος των ήχων που γίνονται αντιληπτοί από έναν άνθρωπο περιορίζεται ελαφρά, όταν ο άνθρωπος μεγαλώνει.

Ο ήχος διαδίδεται πιο γρήγορα στα στερεά, λιγότερο γρήγορα στα υγρά και ακόμη πιο αργά στα αέρια.

 

Η ταχύτητα διάδοσης του ήχου, λοιπόν, είναι μεγαλύτερη στα στερεά απ' ό,τι στα υγρά και αυτή μεγαλύτερη απ' ό,τι στα αέρια.
• Η ταχύτητα μας πληροφορεί για το πόσα μέτρα διανύει ο ήχος μέσα σε χρόνο ίσο με 1 δευτερόλεπτο.

Ο ήχος μεταφέρεται πιο γρήγορα στα στερεά, γιατί τα μόριά τους βρίσκονται πιο κοντά απ' ό,τι στα υγρά και τα αέρια.


Για να εκτελέσεις το παρακάτω εικονικό πείραμα, πληκτρολόγησε στο κενό κουτάκι  ένα αριθμό από το 1 έως το 99999 για να βγάλεις τα συμπεράσματά σου.


Ταξιδεύοντας πιο γρήγορα κι από τον ήχο.

Ορισμένα πολεμικά αεροπλάνα και διαστημόπλοια κινούνται με ταχύτητες μεγαλύτερες από την ταχύτητα του ήχου. Τα μέσα αυτά ονομάζονται υπερηχητικά μέσα μεταφοράς. Τη στιγμή που το αεροπλάνο σπάει το φράγμα του ήχου, ακούγεται ένας πολύ δυνατός κρότος και το κύμα που δημιουργείται είναι εξαιρετικά ισχυρό. Οι επιστήμονες της NASA για πρώτη φορά κατάφεραν να αποτυπώσουν τη στιγμή που υπερηχητικά μαχητικά T-38 «σπάνε» το φράγμα του ήχου.


Φύλλο Εργασίας 3 - Ανάκλαση του ήχου

Ανάκλαση του ήχου ονομάζεται το φαινόμενο της αλλαγής της πορείας ενός ηχητικού κύματος, όταν συναντήσει στην πορεία του μια σκληρή και λεία επιφάνεια.


Πώς βλέπει ένα δελφίνι στο σκοτάδι

Πώς βλέπουν οι νυχτερίδες στο σκοτάδι


Ο μύθος του Νάρκισσου και της Ηχούς

   Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά πρόσωπα στην Ελληνική Μυθολογία ήταν και ο Νάρκισσος. Ένας ωραίος νέος της Βοιωτίας, γιος της Νύμφης Λειριώπης και του ποταμού Κηφισού χάριν του οποίου και αναπτύχθηκαν πολλές παραδόσεις (μύθοι). Σημαντικότερες εξ αυτών των παραδόσεων ήταν:

   Κάποια μέρα καθισμένος ο ωραίος Νάρκισσος κοντά σε μια πηγή είδε το πρόσωπό του στα νερά της πηγής. Στη θέα αυτή λέγεται πως τόσο πολύ θέλχθηκε, που θέλησε βυθίζοντας το βραχίονα του στο νερό να τη συλλάβει. Επειδή όμως παρά τις προσπάθειές του δεν το κατόρθωνε παρέμεινε στη θέση αυτή αυτοθαυμαζόμενος μέχρι που υπέστη μαρασμό και πέθανε. Στη θέση εκείνη μετά από λίγο φύτρωσε το ομώνυμο άνθος ως σύμβολο της φθοράς και των χθόνιων θεοτήτων. Ο Νάρκισσος αδιαφορώντας στον προς αυτόν έρωτα, του επίσης ωραίου νέου Αμεινία, κατέστη τελικά ο ηθικός αυτουργός στην αυτοκτονία του δεύτερου. Τότε η Νέμεσις αποφάσισε να τον τιμωρήσει σκληρά με το ίδιο πάθος, υποκινώντας τον, να δει στο νερό της πηγής την εικόνα του (το είδωλό του) και να την ερωτευθεί τόσο ώστε να πεθάνει από τον ανικανοποίητο προς εαυτόν έρωτά του.

   Ο Νάρκισσος, μετά το θάνατο της επίσης πανέμορφης δίδυμης αδελφής του Ηχούς, με την οποία και ήταν ερωτευμένος, δεν έβρισκε παρηγοριά στη δυστυχία του εκτός από το να βλέπει τον εαυτόν του στο νερό κάποιας πηγής στις Θεσπιές και να θυμάται την αδελφή του. Μέχρι που πέθανε στη θέση εκείνη από εξάντληση.

   Η γνωστότερη όμως και περισσότερο διαδεδομένη παράδοση για τον Νάρκισσο ήταν η παρακάτω που οφείλεται στον Οβίδιο (στο έργο του "Μεταμορφώσεις" ΙΙΙ 342). Σύμφωνα μ' αυτή ο ωραίος Βοιωτός νέος, απασχολημένος να θαυμάζει την καθ' όλα άριστη σωματική του διάπλαση από τις όχθες ποταμού, στα νερά αυτού, δεν έδωσε καμία προσοχή ή δεν ανταποκρίθηκε στον εκδηλούμενο έρωτα της Νύμφης Ηχούς η οποία και συνεχώς τον καλούσε. Αποτέλεσμα ήταν η μεν φωνή της Ηχούς να εξασθενεί συνέχεια σε τρόπο ώστε ν' ακούγονται μόνο οι τελευταίες συλλαβές και να σβήνει, ο δε Νάρκισσος να πεθαίνει αυτοθαυμαζόμενος στο νερό του ποταμού που το χρησιμοποιούσε ως κάτοπτρο.

Πηγή: 8ο Δημοτικό Σχολείο Νάουσας

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ:

Όταν ο ήχος συναντήσει μία σκληρή επιφάνεια, ανακλάται. Εάν η επιφάνεια είναι και λεία, τότε ανακλάται προς συγκεκριμένη κατεύθυνση.

Φύλλο Εργασίας 4: Απορρόφηση του ήχου

Φύλλο Εργασίας 5: Άνθρωπος και ήχος - Το ανθρώπινο αφτί

Η ακοή είναι βασική αίσθηση, με την οποία αντιλαμβανόμαστε το περιβάλλον και επικοινωνούμε με τους συνανθρώπους μας. Το όργανο της ακοής είναι το αφτί.
Το αφτί αποτελείται από τρία μέρη:
•    το εξωτερικό
•    το μέσο
•    το εσωτερικό αφτί

Το αφτί μας είναι ένας μετατροπέας ενέργειας. Ο ήχος παράγεται από την ταλάντωση μιας ηχητικής πηγής. Η κινητική ενέγεια της πηγής μεταφέρεται στα μόρια του αέρα και παράγεται το ηχητικό κύμα. Όταν ο ήχος φτάσει στο αφτί μας, η κινητική ενέργεια μετατρέπεται σε ηλεκτρική ενέργεια και μεταφέρεται στον εγκέφαλο.


Στο εξωτερικό αφτί βρίσκονται το πτερύγιο και ο ακουστικός πόρος. Το σχήμα του πτερύγιου βοηθά το ηχητικό κύμα να συγκεντρώνεται και να οδηγείται στον ακουστικό πόρο.

Το τύμπανο και τα τρία οστάρια αποτελούν το μέσο αφτί. Το τύμπανο είναι λεπτή μεμβράνη που ταλαντώνεται όταν το ηχητικό κύμα φτάσει σ' αυτήν. Η παλμική κίνηση του τυμπάνου αναγκάζει τα οστάρια σε κίνηση. Τα οστάρια συνδέουν το τύμπανο με τον κοχλία.

Στο εσωτερικό αφτί βρίσκονται οι ημικύκλιοι σωλήνες, η αίθουσα και ο κοχλίας. Οι ημικύκλιοι σωλήνες και η αίθουσα δεν έχουν σχέση με την ακοή αλλά με την αίσθηση της ισορροπίας.
Στο εσωτερικό του κοχλία υπάρχουν μικροσκοπικές τρίχες και ευαίσθητα νευρικά κύτταρα, χάρη στα οποία μετατρέπεται το ηχητικό ερέθισμα σε ηλεκτρικό παλμό. Ο ηλεκτρικός παλμός μεταφέρεται με το ακουστικό νεύρο στον εγκέφαλο.

Παρουσίαση του μαθήματος

Πώς λειτουργεί το ανθρώπινο αφτί

Cookie Policy

This site uses cookies to store information on your computer.

Do you accept?